Cách giảm ho cho bệnh nhân có ống mở khí quản (tracheostomy)
Bệnh nhân có ống mở khí quản (mở khí đạo ở cổ) thường gặp các vấn đề sau:
- Dễ bị khô đường thở.
- Dễ kích thích ho, đờm đặc và dính.
- Khó tự khạc hết đờm ra ngoài.
I. Nguyên nhân thường gây ho ở bệnh nhân mở khí quản

- Ống mở khí quản bị đờm nhớt bám nhiều, không được hút sạch.
- Không khí hít vào khô, lạnh, không được làm ẩm như khi đi qua mũi.
- Nhiễm trùng đường hô hấp như viêm khí quản, viêm phổi.
- Ống mở khí quản đặt lệch, cọ xát và kích thích thành khí quản.
II. Biện pháp giảm ho và làm dễ chịu đường thở

1. Giữ đủ ẩm cho đường thở
- Sử dụng máy tạo ẩm hoặc khí dung theo chỉ định, hoặc lắp bộ phận làm ẩm cho ống mở khí quản nếu có.
- Cho bệnh nhân uống đủ nước (nếu không bị bác sĩ hạn chế) để làm loãng dịch tiết.
2. Hút đờm đúng cách và đủ tần suất
- Hút đờm qua ống mở khí quản theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, đảm bảo vô khuẩn.
- Nên hút khi bệnh nhân ho nhiều, nghe tiếng khò khè, thở có tiếng rít hoặc SpO₂ giảm.
- Hút quá ít khiến đờm ứ đọng gây ho và khó thở.
- Hút quá nhiều hoặc quá mạnh có thể gây kích thích, làm ho nặng hơn và tổn thương niêm mạc.
3. Vệ sinh ống mở khí quản
- Thay băng và vệ sinh da quanh lỗ mở theo đúng hướng dẫn.
- Thay hoặc đổi ống mở khí quản theo lịch do bác sĩ chỉ định.
- Mục tiêu là phòng ngừa nhiễm trùng và giảm kích ứng đường thở.
4. Tư thế và tập ho hiệu quả
- Kê đầu và thân trên hơi cao (tư thế bán nằm – nửa ngồi) để đờm dễ thoát ra.
- Khi ho có thể được hướng dẫn ép ngực nhẹ, ho có kiểm soát để tống đờm hiệu quả hơn nhưng tránh ho quá sức.
5. Sử dụng thuốc
- Các thuốc giảm ho, long đờm hoặc kháng sinh chỉ dùng theo đơn bác sĩ.
- Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc thay đổi liều, đặc biệt ở bệnh nhân có mở khí quản.
III. Dinh dưỡng hỗ trợ cho bệnh nhân mở khí quản

- Dinh dưỡng đầy đủ giúp nâng cao sức đề kháng và làm niêm mạc đường hô hấp khỏe hơn.
- Uống đủ nước nếu không có chống chỉ định do bệnh tim hoặc thận.
- Tránh rượu bia, đồ uống kích thích, tránh hút thuốc và hít phải khói thuốc.
Tài liệu tham khảo
Bài viết liên quan
Giảm mệt mỏi khi vào hóa trị (CRF)
18-10-2026Mệt mỏi liên quan đến ung thư (Cancer-Related Fatigue - CRF) là hội chứng kiệt sức kéo dài cả về thể xác, cảm xúc lẫn trí tuệ, hoàn toàn khác với mệt mỏi sinh lý thông thường khi không thể thuyên giảm chỉ bằng việc nghỉ ngơi hay giấc ngủ đơn thuần. Đây là phản ứng cộng dồn từ quá trình giải phóng cytokine gây viêm, thiếu máu, rối loạn giấc ngủ và độc tính chuyển hóa từ hóa chất điều trị. Nắm vững bản chất đa nguyên nhân cùng các chiến lược quản lý năng lượng, vận động thích ứng và chăm sóc thể trạng khoa học sẽ là chìa khóa giúp người bệnh từng bước phục hồi sinh lực, cải thiện chất lượng sống và hoàn thành trọn vẹn phác đồ điều trị.
Bài tập giãn cơ sau xạ trị đầu cổ
18-10-2026Xạ trị vùng đầu - cổ gây tổn thương nội mô mạch máu và thúc đẩy quá trình tăng sinh xơ hóa mô liên kết, dẫn đến co rút nghiêm trọng các dải cơ lớn như cơ ức đòn chũm (SCM), cơ thang trên, cơ nâng bả vai và hệ thống cơ bậc thang. Hậu quả là người bệnh dễ mắc hội chứng cổ nghiêng vẹo, đau nhức buốt rát khi xoay đầu, sai lệch tư thế đầu rụt ra trước (Forward Head Posture) và chèn ép rễ thần kinh cổ gây đau đầu mạn tính. Việc chủ động tập luyện các bài tập kéo giãn cơ chuẩn y khoa đóng vai trò then chốt giúp duỗi dài các bó cơ bị xơ cứng, giải tỏa điểm co thắt, khôi phục trọn vẹn tầm vận động 4 hướng của cột sống cổ (Cúi - Ngửa - Nghiêng - Xoay) và bảo tồn chức năng sinh hoạt hàng ngày.
Bài tập phục hồi rối loạn nuốt (Dysphagia)
18-10-2026Rối loạn nuốt giai đoạn hầu họng (Pharyngeal Dysphagia) sau điều trị ung thư vùng đầu - mặt - cổ xuất phát từ tình trạng xơ hóa mô cơ và tổn thương các nhánh dây thần kinh sọ liên quan (thần kinh thiệt hầu IX, phế vị X và hạ thiệt XII). Tổn thương này làm suy yếu nghiêm trọng lực đẩy của gốc lưỡi, giảm co bóp cơ vòng họng, hạn chế độ nâng - tiến tới của phức hợp xương móng - thanh quản và giảm độ mở cơ thắt thực quản trên. Hậu quả là thức ăn và dịch lỏng dễ rơi lạc vào đường hô hấp, gây thâm nhiễm/hít sặc dẫn đến viêm phổi hít — một trong những nguyên nhân biến chứng nguy hiểm hàng đầu. Do đó, việc kiên trì thực hiện các bài tập vận động nuốt chuẩn y khoa đóng vai trò sống còn nhằm củng cố nhóm cơ hầu họng, đóng kín đường thở và phục hồi khả năng ăn uống an toàn cho người bệnh.
Bài tập phục hồi khít hàm (Trismus)
18-10-2026Khít hàm (Trismus) là di chứng phổ biến sau xạ trị vùng đầu - mặt - cổ do hội chứng xơ hóa bức xạ (RIF), khi tổn thương vi mạch dẫn đến thiếu máu cục bộ và tăng sinh sợi collagen xơ cứng tại hệ thống cơ nhai (cơ cắn, cơ chân bướm, cơ thái dương) cùng bao khớp thái dương hàm (TMJ). Biến chứng này làm co rút nghiêm trọng khoảng cách giữa hai cung răng, gây đau nhức dai dẳng, cản trở nuốt, ăn uống, phát âm và vệ sinh răng miệng. Việc chủ động áp dụng các bài tập vận động thụ động và chủ động cho cơ hàm là giải pháp then chốt giúp duy trì độ mở của hàm, phá vỡ dải xơ dính và phục hồi tối đa chức năng nhai nuốt cho người bệnh.
Bài tập tay sau mổ nạo hạch nách
15-10-2026Phẫu thuật nạo vét hạch nách (ALND) hoặc sinh thiết hạch gác cổng (SLNB) kèm đoạn nhũ dễ gây tổn thương hệ thống mạch bạch huyết và các nhóm cơ vùng ngực - nách, dẫn đến nguy cơ phù tay (Lymphedema), co rút dải xơ nách và hạn chế vận động cánh tay. Việc chủ động tập luyện các bài tập tay đúng thời điểm và chuẩn kỹ thuật đóng vai trò cốt lõi giúp kích thích dẫn lưu bạch huyết qua hệ tuần hoàn bàng hệ, giải phóng dải xơ căng cứng, khôi phục tầm vận động khớp vai đạt tối đa và ngăn ngừa triệt để biến chứng đông cứng khớp vai sau phẫu thuật
Các triệu chứng mãn tính đường hô hấp sau nhiễm Covid
20-12-2025Nhận biết các triệu chứng hô hấp mãn tính thường gặp sau khi nhiễm Covid để chăm sóc sức khỏe tốt hơn