Dinh dưỡng từ tuần xạ trị thứ 2

Từ tuần xạ trị thứ 2 trở đi, khi liều bức xạ tích lũy đạt từ 20 Gy trở lên, các phản ứng viêm mô lành cấp tính bắt đầu xuất hiện do tế bào mầm niêm mạc bị tổn thương không kịp tái tạo. Tùy thuộc vào vị trí chiếu xạ (vùng đầu - cổ, lồng ngực hay bụng - chậu), người bệnh có thể gặp các triệu chứng điển hình như viêm loét miệng họng, đau rát khi nuốt, khô miệng hoặc rối loạn tiêu hóa. Do đó, chiến lược dinh dưỡng giai đoạn này phải được cá thể hóa tuyệt đối theo từng vùng chiếu xạ, tập trung làm dịu niêm mạc, tối ưu hóa hấp thu và ngăn ngừa sụt cân nhằm bảo vệ thể trạng xuyên suốt liệu trình điều trị.

Dinh dưỡng tuần xạ trị đầu tiên

Khác với hóa trị tác động toàn thân, xạ trị là liệu pháp điều trị tại chỗ thông qua việc sản sinh các gốc tự do để tiêu diệt tế bào u. Trong tuần đầu tiên (từ buổi 1 đến buổi 5), liều bức xạ tích lũy còn thấp nên cơ thể chưa bộc lộ các phản ứng viêm cấp tính, người bệnh vẫn duy trì sức ăn và chức năng tiêu hóa tốt. Đây được xem là "cửa sổ vàng" dinh dưỡng để chủ động nạp đầy năng lượng dự trữ, củng cố khối cơ và protein, xây dựng nền tảng thể lực vững chắc giúp cơ thể sẵn sàng đối phó với tình trạng viêm niêm mạc tích lũy ở các giai đoạn xạ trị tiếp theo.

Dinh dưỡng sau tuần đầu hóa trị (Ngày 7–21)

Giai đoạn từ ngày thứ 7 đến ngày 21 sau khi truyền hóa chất là thời điểm xuất hiện giai đoạn hạ tế bào máu (Nadir), khiến bạch cầu trung tính giảm sâu và làm tăng nguy cơ vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng máu nguy hiểm. Đồng thời, đây cũng là thời điểm tủy xương bắt đầu bước vào chu trình tăng sinh mạnh mẽ để tái tạo lại các dòng hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Do đó, mục tiêu dinh dưỡng trọng tâm lúc này là tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm, song song với việc tăng cường bổ sung protein chất lượng cao cùng các vi chất thiết yếu như sắt, folate, vitamin B12 và kẽm để thúc đẩy quá trình hồi phục thể trạng toàn diện.

Dinh dưỡng những ngày đầu hóa trị (Ngày 1–5)

Trong 5 ngày đầu tiên sau khi truyền hóa chất, cơ thể người bệnh đối mặt với độc tính cấp tính đạt đỉnh điểm, gây kích thích trung tâm nôn, biến đổi vị giác (vị đắng, kim loại) và tình trạng liệt nhẹ dạ dày dẫn đến chán ăn, đầy trướng. Mục tiêu dinh dưỡng cốt lõi giai đoạn này không đặt nặng việc tăng cân, mà ưu tiên bù nước và điện giải, duy trì mức năng lượng tối thiểu cùng các giải pháp kiểm soát hiệu quả triệu chứng tiêu hóa để người bệnh vượt qua đợt điều trị an toàn, nhẹ nhàng nhất.